Çocukların okula başlarken yaşadığı uyum sorunlarının çoğu zaman doğal bir süreç olduğunu belirten uzmanlar, özellikle bir aydan uzun süren isteksizlik ve ayrılık kaygısının yakından takip edilmesi gerektiğini söylüyor. Okul reddinin yalnızca ayrılık anksiyetesinden kaynaklanmadığını vurgulayan Çocuk ve Ergen Psikiyatri Uzmanı Dr. Öğr. Üyesi Neriman Kilit, “Şimdiye kadar hiçbir problem yaşamayan çocukta bir anda isteksizlik oluyorsa bu […]
Okulların açılmasıyla birlikte çocuklarda okula uyum, okul
kaygısı ve okul reddi gibi sorunlar yeniden gündeme geliyor. Uzmanlar,
özellikle okulun ilk döneminde yaşanan isteksizliklerin ve ayrılık kaygısının
belirli ölçülerde normal olabileceğini ancak belirtilerin uzun sürmesi
durumunda profesyonel destek alınması gerektiğini belirtiyor.
Çocuk ve Ergen Psikiyatri Uzmanı Dr. Öğr. Üyesi Neriman
Kilit, çocukların okula uyum süreci, okul reddinin nedenleri ve ebeveynlerin bu
süreçte nasıl davranması gerektiğine ilişkin değerlendirmelerde bulundu.
Okulun İlk Günlerinde Uyum Sorunu Normal
Tatil döneminde çocukların uyku düzeninin değişebildiğini
belirten Dr. Öğr. Üyesi Neriman Kilit, okul başlamadan yaklaşık bir-iki hafta
önce uyku ve uyanma saatlerinin kademeli olarak okul düzenine çekilmesinin
önemli olduğunu söyledi.
Tatilin sona ermesinin çocuklar açısından da kolay
olmadığını ifade eden Kilit, okulun eğlenceden ziyade sorumluluk ve sosyal
ortam anlamına geldiğini belirtti.
Uzman, bu nedenle çocukların okulun ilk günlerinde “Yine mi
okul başladı?” şeklindeki tepkilerinin tek başına endişe verici olmadığını,
belli ölçüde isteksizliğin doğal karşılanabileceğini ifade etti.
Okulun İlk Bir Ayında Uyum Problemleri Görülebilir
Çocukların özellikle okulun ilk ayında uyku, derslere adapte
olma ve okula gitme isteği açısından bazı zorluklar yaşayabileceğini belirten
Kilit, bu sürecin yakından takip edilmesi gerektiğini söyledi.
Yoğun okul reddi, anne ve babadan ayrılamama veya evden
çıkmak istememe gibi belirtilerin ise daha dikkatli değerlendirilmesi
gerektiğini vurgulayan Kilit, okul başladıktan bir ay sonra da reddetme ve
yoğun direnç devam ediyorsa bir uzmana başvurulmasının önemli olduğunu
kaydetti.
Kilit, çocuğun okula gitmenin bir sorumluluk olduğunu kabul
etmekte zorlanmasının kaygı, dürtüsellik veya sorumluluk almaya karşı direnç
gibi farklı nedenlerle ilişkili olabileceğini belirtti.
Çocuk Bir Anda Okula Gitmek İstemiyorsa Dikkat!
Okula yeni başlayan çocuklarda okul reddinin sıklıkla
ayrılık kaygısıyla ilişkili olabildiğini belirten Kilit, küçük çocuklarda
kaygının bazen karın ağrısı ve baş ağrısı gibi fiziksel belirtilerle de ortaya
çıkabileceğini söyledi.
Ancak okul reddinin yalnızca ayrılık kaygısından
kaynaklanmadığına dikkat çeken Kilit, dikkat eksikliği ve hiperaktivite
bozukluğu, öğrenme güçlükleri, dürtü kontrol sorunları, karşıt olma-karşı gelme
davranışları ve sosyal kaygı gibi durumların da okul reddine neden
olabileceğini ifade etti.
Uzman özellikle şu uyarıda bulundu:
“Şimdiye kadar hiçbir problem yaşamayan çocukta bir anda
isteksizlik oluyorsa bu kırmızı bayraktır.”
Böyle bir durumda çocuğun okulda ne yaşadığının
araştırılması gerektiğini belirten Kilit, akran zorbalığı, öğretmen veya okul
yaklaşımı, sosyal sorunlar ve yaşanabilecek ruhsal ya da fiziksel travmaların
göz ardı edilmemesi gerektiğini söyledi.
Akran Zorbalığı Okul Reddinin Sebebi Olabilir
Çocuğun daha önce severek gittiği okula bir anda gitmek
istememesi halinde yalnızca çocuğun davranışlarına odaklanılmaması gerektiğini
belirten uzmanlar, okul ortamının da değerlendirilmesini öneriyor.
Bu kapsamda çocuğun arkadaş ilişkileri, akran zorbalığına
maruz kalıp kalmadığı, öğretmenleriyle ilişkisi ve okulda kendisini güvende
hissedip hissetmediği önem taşıyor.
Ani davranış değişikliklerinin göz ardı edilmemesi
gerektiğini belirten Kilit, okul reddinin altında yatan nedenin doğru şekilde
belirlenmesinin önemine dikkat çekti.
Mükemmeliyetçi Ebeveyn Tutumu Çocukta Kaygıyı Artırabilir
Ebeveynlerin tutumlarının da çocukların okul kaygısı
üzerinde etkili olabileceğini belirten Kilit, mükemmeliyetçi ve aşırı eleştirel
ebeveyn yaklaşımının çocuk üzerinde baskı oluşturabileceğini söyledi.
Çocuğun başarısızlığı kabullenememesinin ve küçük hatalarda
dahi yoğun üzüntü yaşamasının bu açıdan risk oluşturabileceğini ifade eden
Kilit, çocukların sürekli başka çocuklarla kıyaslanmasının da özgüvenlerini
olumsuz etkileyebileceğini belirtti.
Ebeveynlerin çocukların güçlü yönlerini desteklemesinin
önemine işaret eden Kilit, çocuklara “Elinden geleni yap, biz senin çabana
değer veriyoruz” mesajının verilmesini önerdi.
Ne Aşırı Koruyucu Olunmalı Ne de Çocuk Tamamen Serbest
Bırakılmalı
Çocuğun okula uyum sürecinde ebeveynlerin dengeli bir
yaklaşım sergilemesi gerektiğini belirten Kilit, ilk dönemde çocuğun tamamen
yalnız bırakılmasını doğru bulmadığını söyledi.
Okulun ilk ayında annenin veya babanın çocuktan kademeli
olarak uzaklaşabileceğini belirten Kilit, ebeveynin önce okul kapısında, daha
sonra okul bahçesinde bekleyerek çocuğun güven duygusunu koruyabileceğini ifade
etti.
Ancak aradan bir ay geçmesine rağmen çocuğun hâlâ yoğun
şekilde ebeveynine yapışması ve ayrılamaması durumunda ayrılık kaygısı
açısından uzman değerlendirmesi yapılması gerektiğini söyledi.
Kilit, ebeveynlikte ne aşırı korumacı ve müdahaleci bir
yaklaşımın ne de çocuğu tamamen kendi haline bırakmanın doğru olduğunu
belirterek dengeli bir tutumun önemine dikkat çekti.
Okula Gitmek Bir Sorumluluk Olarak Öğretilmeli
Çocukların yaklaşık 3 yaşından itibaren kademeli olarak
disiplin ve sorumluluk kavramlarıyla tanıştırılabileceğini belirten Dr. Öğr.
Üyesi Neriman Kilit, bunun cezaya dayalı bir disiplin anlamına gelmediğini
ifade etti.
Çocukların toplumsal yaşam içerisinde başkalarının haklarına
saygı göstermeyi ve kendi sorumluluklarını yerine getirmeyi öğrenmeleri
gerektiğini belirten Kilit, okulun da bu sürecin önemli parçalarından biri
olduğunu söyledi.
Uzman, “Okula gidip gitmemek tartışılabilecek bir konu
değildir” diyerek çocuklara bazı sorumlulukların seçenek değil, yerine
getirilmesi gereken görevler olduğunun yaşlarına uygun şekilde anlatılması
gerektiğini vurguladı.
Çocuklarda Okul Kaygısı Ne Zaman Ciddiye Alınmalı?
Uzmanların değerlendirmelerine göre okulun ilk günlerinde
görülebilen kısa süreli isteksizlik ve uyum sorunları tek başına endişe nedeni
olmayabilir. Ancak şu durumlarda profesyonel değerlendirme gündeme alınmalı:
Uzmanlar, okul reddinin altında yatan nedenin doğru
belirlenmesinin, çocuğa uygun yaklaşımın oluşturulması açısından önem
taşıdığını belirtiyor.
